محمد حسن خان اعتماد السلطنه
1410
تاريخ منتظم ناصرى ( فارسى )
اتّفاق افتاد بعد از آنجا روانهء اصفهان و تشريففرماى چمن گندمان شدند . در اينجا خبر رسيد كه لطفعليخان زند به محض اطّلاع از حركت اردوى كيوان شكوه به بهانهء استمداد از مشايخ بندر و انتظام بلاد گرمسير به جانب دشتى و دشتستان رفته و فى الحقيقه به اين بهانه گريزى به هنگام كرده مقارن اين حال امراء و رؤساى شيراز پنهانى تحف و هداياى لايقه به آستان همايون انفاذ داشته به زبان عجز و نياز عرضه داشتند كه ما مطيع فرمان و در ربقهء اطاعت حضرت شهريار عظيم الشأنيم ولى محض مصلحت تسخير بلد را به وقت ديگر بايد گذاشت . فرستادهء اهالى شيراز به مراحم شامله و خلعت شاهانه مشمول ، و به اجوبهء شافيه نايل و اذن مراجعت يافت و نواب عليقلى خان با محمّد قلى خان قاجار قوانلو و هفت هزار نفر از قشون ظفرنمون مأمور و روانهء تسخير كوهگيلويه شدند . اهل آن حدود از در اطاعت و تمكين درآمده خود را در سلك رعايا منسلك داشتند . و عليقلى خان با منال ديوانى به اردوى سلطانى معاودت نمود - هم در اين سال در اوانى كه نوّاب جهانبانى در چمن گوراندشت متوقّف بودند محمّد حسين خان حاكم خلخال و سران گروس و احمد خان مراغهاى و حسين خان دنبلى بيگلربيگى خوى ربقهء اطاعت و عبوديت به گردن گرفته پيشكشهاى شايان فرستادند . موكب حضرت شهريارى از چمن گندمان به طرف قزوين حركت كرد و نواب مستطاب جهانبانى و سليمان خان قاجار حكمران گيلان با عمّال اين ولايات به حضور مكرمتظهور پادشاهى تشرّف جستند و نواب سليمان خان به لقب اعتضاد الدوله ملّقب و مفتحر گشت و با اردوى معلّى به مقرّ خلافت عظمى آمد - هم در اين سال نواب حسنعلى ميرزا برادر كهتر نواب حسينعلى ميرزا از بطن صبيّهء جعفر خان عرب عامرى بسطامى متولّد گرديد - بنابر مسطورات تاريخ جهانآرا در اين سال حضرت آقا محمّد شاه نوّاب مستطاب جهانبانى ( فتحعلى شاه ) را به ولايتعهد برقرار فرمودند - هم در اين سال ضريحى زراندود براى مرقد مطهّر حضرت امير المؤمنين و يعسوب الدين عليه السلام به امر همايون ساختند و بدان ساحت خلد نزهت ارسال داشتند . اروپا - ( انگليس ) - منازعهء عساكر انگليس با تيپو صاحب . ( اطريش ) -